İMKB’de İlk Yarı Karneleri

İMKB-30 şirketlerinin ilk yarı bilançolarını çeşitli açlardan inceledik. Bankalar dışındaki şirketler içinde kârını en çok Petrol Ofisi artırmış. Satış artışında ilk sırada Tüpraş var. Bankaların kâr yarışında ise ipi Yapı Kredi göğüslemiş.  

2001 krizi sonrasında kendini toparlamaya başlayan ve dışarıdan gelen sıcak para akışının da etkisiyle büyük bir atılım yapan Türkiye ekonomisi, yine zorlu günlere mi gebe?.. Çok sayıda ülkeye ihracat yapılıyor, hız kaybetse de büyüme devam ediyor; bunlar tablonun güzel yanları. Ama diğer taraftan cari açık, dış borç, uzun bir aradan sonra yeniden başlayan enflasyon, global kriz gibi sorunlar, ülke ekonomisi için her biri tek başına bile ciddi tehdit anlamına geliyor.  Global ekonomiye büyük ölçüde ayak uydurmaya çalışan Türk şirketleri ise, sadece iç değil, dış piyasadaki gelişmelere karşı da oldukça duyarlı. Dünya ekonomi gündeminin ritmine göre hareket etmeye çalışan şirketler, tüm bu çalkantılardan ne kadar etkileniyor; iç veya dış kaynaklı krizlere nasıl tepkiler veriyor? Bu konuda bir öngörüye varabilmek için rotamızı İMKB-30’da işlem gören şirketlere çevirdik ve bu şirketleri farklı açılardan incelemeye çalıştık.  

Bilindiği üzere 6 aylık bilançolar açıklandı. Geçen yılın ve bu yılın ilk yarı bilançolarını baz alarak yaptığımız çalışmalarda önemli tespitlerde bulunduk. İMKB-30 şirketlerinin mali verilerinden çeşitli karşılaştırmalar yaparak, kayda değer sonuçlar elde ettik. Bakalım 2008’in ilk yarı rakamlarıyla, geçen yılın aynı dönemine ait rakamlar arasında ne gibi farklılıklar öne çıkıyor?..  Şirketlerin kârları, satış rakamları, aktif toplamları ne kadar değişiyor?  

Kârını En Çok Artıran Şirket Petrol Ofisi

İMKB-30’da yer alan bankalar dışındaki şirketlere baktığımızda, kâr artışında Petrol Ofisi, Ereğli Demir Çelik, Kardemir, Türk Hava Yolları, Koç Holding gibi büyük şirketlerin ilk sıralarda yer aldığını görüyoruz. İMKB’ye gönderilen konsolide bilançolara göre, 2008 yılının ilk 6 aylık döneminde net kârını en çok artıran şirket Petrol Ofisi. Şirket, 2007’nin ilk yarısında 53 milyon YTL zarar açıklamıştı. Petrol fiyatlarındaki artışın meyvelerini toplayan Petrol Ofisi'nin bu yılın aynı döneminde net kârı 131 milyon YTL oldu.  Kârını en çok artan 2. şirket ise büyük atılımlarıyla dikkat çeken Türk Hava Yolları. Petrol Ofisi için olumlu bir etki yaratan petrol fiyatları, Türk Hava Yolları için maliyet artırıcı bir unsur. Ancak buna rağmen şirketin geçen yılın ilk 6 ayında 89 milyon YTL olan net kârı, bu yıl %186 artışla 255 milyon YTL’ye ulaştı.  Bu şirketleri %119 oranındaki net kâr artışıyla Ereğli Demir Çelik, %106’lık artışla Kardemir takip ediyor. Yüzdesel olarak net kârını %91 oranında artıran Koç Holding, rekor düzeyde kâr açıkladı. Koç Holding, 2008’in ilk yarısında 1,7 milyar YTL ile YTL bazında en yüksek kârı açıklayarak listenin başına oturdu. Turkcell, 1,1 milyar YTL’lik kâr rakamıyla İMKB-30 şirketleri içinde (finans şirketleri dışarıda tutulduğunda) en yüksek kârı açıklayan 2. şirket oldu.  

Satış Artışlarında Tüpraş Birinci

Satış kalemi açısından değerlendirme yapıldığında, yüzdesel olarak en fazla artış sağlayan şirketin Tüpraş olduğu görülüyor. Tüpraş geçen yılın aynı dönemine göre satışlarını yaklaşık %50 oranında artırmış. Ancak satışını en çok artıran şirket olan Tüpraş’ın kârlılık listesinde alt sıralarda yer aldığını görüyoruz. Tüpraş’ın 2008 ilk 6 aylık döneminde kârı %17,4 artmış. Satışlarını %37,6 oranında artıran Kardemir ise sıralamada 2. sırada yer alıyor. Kardemir’in 2007 yılının ilk yarısında 387,1 milyon YTL olan satışları, 2008 yılının aynı döneminde 532,9 milyon YTL’ye ulaştı. Üçüncü sırada ise %35’lik artışla Petrol Ofisi bulunuyor.  

1 yıldan daha kısa sürede nakde çevrilebilecek şirket kaynaklarını ifade eden dönen varlık yapıları incelendiğinde ise, en fazla artış Kardemir’de gerçekleşmiş. Kardemir, bir önceki yılın aynı dönemine göre dönen varlıkları %93 oranında yükseltmiş. Kardemir’i ikinci sırada bir %85’lik artışla Türk Hava Yolları izliyor. Üçüncü sırada ise Migros var. Şirketlerin borç yapısına bakıldığında ise, kısa ve uzun vadeli finansal borçların şirketlerin nerdeyse hepsinde artış gösterdiği anlaşılıyor. Kısa ve uzun vadeli finansal borçları toplamı en çok artan şirket Petrol Ofisi. Şirketin borçları bir önceki yılın aynı dönemine göre %86 oranında artış göstermiş. Borç oranını en çok azaltan şirket ise Doğan Holding.  

Bankalarda Yapı Kredi İlk Sırada

Son dönemlerde gelişmiş ülkelerde finans sektörü krizlerle baş etmeye çalışıyor. ABD’nin en büyük bankaları, tarihi zararlar ve iflas haberleriyle gündeme geliyor. Finans sektörü, işsizler ordusuna her geçen gün yenilerini ekletiyor. Peki Türkiye’de durum nedir?..   İMKB-30 listesinde yer alan bankalara bakıldığında kârların genelde yükseldiğini görüyoruz. 2007 yılının ilk 6 ayına göre konsolide bilanço kârlarını en fazla artıran şirket Yapı Kredi Bankası. Yapı Kredi Bankası’nın kârları geçen yılın aynı dönemine göre %61 oranında artarak yaklaşık 740 milyon YTL’ye ulaştı. Bankanın aktif toplamlarında %23’lük bir büyüme söz konusu. Aktif artışı sıralamasında birinci olmasa da, banka yine de 64,6 milyar YTL’lik aktif toplamıyla üst sıralarda yer alıyor. Kârlılık sıralamasında ikinci sırada %38,5’lik kâr artışıyla İş Bankası geliyor. İş Bankası’nın konsolide olmayan bilançosuna göre, yılın ilk yarısındaki kâr artışı yaklaşık %51. İş Bankası’nı 3. sırada Şekerbank takip ediyor.

 2007 yılının ilk yarısına göre, Şekerbank’ın konsolide bilanço kârı yaklaşık %33 oranında yükselme kaydetmiş.  İMKB-30’da yer alan bankalar içinde 2007 yılının ilk yarısına göre yüzdesel olarak kârı en fazla düşen banka Garanti. Geçen yılın aynı döneminde 1,5 milyar YTL kâr açıklayan Garanti Bankası’nın bu yılki net kârı 1 milyar 23 milyon YTL. Türk Lirası bazında bakıldığında konsolide kârı en yüksek olan bankalar Akbank, İş Bankası ve Garanti Bankası. Akbank’ın net kârı 1,2 milyar YTL, İş Bankası’nın 1,1 milyar YTL, Garanti Bankası’nın ise 1,02 milyar YTL oldu. Bu bankaların aktif toplamları incelendiğinde ilk sırada 99,8 milyar YTL’lik konsolide aktif tutarıyla İş Bankası bulunuyor. İş Bankası’nı 2. sırada 85,1 milyar YTL ile Akbank, 3. sırada ise 83,6 milyar YTL ile Garanti Bankası takip ediyor. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla aktif toplamı en çok artış gösteren banka ise Asya Katılım Bankası. Bankanın aktifleri 2007’nin ilk yarısına göre %48,3 oranında artmış. Şekerbank aktif toplamındaki %46’lık büyümeyle ikinci sırada yer alıyor.  Bankaların mevcut koşullarda kârlarını artırması yüzleri güldürdü. Konuyla ilgili genel görüş, Türk bankacılık sisteminin 2001 krizden gereken dersleri aldığı ve gerekli düzenlemelerin yapıldığı yönünde. Bu nedenle de ABD’de görülen krizin Türk bankaları üzerinde ciddi boyutlarda bir etki yaratması da beklenmiyor.  

   Artan banka ve holding kârlarıyla karamsar tablo biraz azalmış olsa da “tedirginlik” tam anlamıyla kaybolmuş değil. Uzmanlar ABD’de yaşanan krizin Türkiye’ye etkilerinin 2009 yılı başından itibaren görülmeye başlanacağını ifade ediyor. Küçük çaplı şirketler ise şu anda da zor durumda. Petrol, dolar, euro fiyatları, diğer ülkelerdeki büyüme rakamları gibi pek çok dış faktör şirket kârları üzerinde etkili oluyor. Bu nedenle, dünyada ortaya çıkan kötümser havanın etkilerini minimuma indirmek için belli bir stratejinin “acil” olarak belirlenmesi gerekiyor…