İMKB’de Sektörlerin Dağılımı 

Son 10 yılda İMKB’de ulusal pazarda yer alan sektörlerin toplam değerleri ne? En çok payı hangi sektörler alıyor? Bu sektörlerde hangi firmalar öne çıkıyor? Tüm bu soruların cevaplarını sizler için araştırdık… 

Borsanın ekonominin beyni olduğu söylenir hep… Bunun sebebi ise düzgün işleyen bir borsa sisteminin kâr eden ve kâr etme potansiyeli bulunan sektörlerdeki şirketlere kaynak aktarması, aynı zamanda zarar eden sektörlerin küçülmesini, hatta piyasadan tamamen çekilmelerini sağlamasıdır. Bu anlamda yatırımcıların ilgi gösterdiği, kaynak akıttığı sektörler ve bu sektörlerin genele oranı bize ekonominin sağlığını göstermekte, yapılacak bir analiz ise bir nevi check-up niteliğini almaktadır. Biz de BORYAD olarak, İMKB’nin verilerinden bazılarını kullanarak ufak çaplı bir uzman kontrolü yapalım dedik. Peki nedir incelediklerimiz?

Öncelikle 1998 yılından başlayarak, halka arz edilmiş şirketlerin, satış sonunda hisselerinin ulaştığı dolar cinsinden değerlere baktık ve bu değerlere FED’in yıllar boyunca açıkladığı faiz oranlarını bileşik olarak uygulayarak 2007 sonuna endeksledik. Sonra da şirketleri İMKB’nin belirlediği sektörlere göre ayırdık. Yeni halka açılan şirketlerin ulaştığı değerlerden sonra, bir de son 10 yılda İMKB’de ulusal pazarda yer alan sektörlerin toplam değerinin ne olduğunu ve hangi sektörlerin en çok payı aldığını araştırdık. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nın son 10 yıllık gelişimini incelediğimizde, bankalar ve özel finans kurumlarının halka arzda başı çektiğini ve bu sektördeki şirketlerin kendilerine büyük miktarlarda kaynak yarattığını görüyoruz. 1998’den beri 3.86 milyar dolarlık hisseyi piyasaya süren bu sektör, toplam pastanın %35.5’lik dilimini de alıyor. Bankacılığı, Turkcell’in borsa da tek başına temsil ettiği haberleşme sektörü takip ediyor. Holdingler ve yatırım şirketleri ile gayrimenkul yatırım ortaklıkları toplamda %21’lik dilimleri paylaşırken, bu iki sektörü toptan ticaret ile gıda, içki ve tütün izliyor. 

Rekor Bankacılık Sektöründe

 Şüphesiz ki 2001 krizinden bu yana istikrarlı bir şekilde ve hızlı olarak büyüyen, daha öncesinde ise borsadaki en değerli sektör sıfatına sahip olan bankacılığın, son 10 yılda gerçekleşen halka arzlardan en büyük payı alması kimseyi şaşırtmayacaktır. Yatırımcının bu kârlı sektöre gösterdiği yoğun ilgiyi, 2005 yılında halka açılan Vakıfbank’ın verilerinde görmek mümkün. Ek satışla birlikte %25.18’ini halka açan Vakıfbank, satışa çıkarılan hisselerin 6 katı talep toplayarak 1.27 milyar dolarlık gelir elde etmişti. Vakıfbank bu satışla THY ve Tüpraş gibi büyük halka arzlara gelen talep miktarını da geride bıraktı. Geçtiğimiz yıl %24.98’lik hissesini piyasaya sunan Halkbank ise yabancı yatırımcıdan halka arz miktarının 8.7 katı, yerli yatırımcıdan ise 3 katı fazla talep gelmesiyle 1.85 milyar dolar ile İMKB tarihinde gerçekleşen en büyük hacimli halka arzı gerçekleştirdi. Özelleştirme İdaresi Başkanı Metin Kilci’nin bu yılın ikinci yarısında Halkbank’ta ikinci bir halka arzın gerçekleşebileceğinin sinyallerini verdiğini de hatırlatalım. 2000 yılında İMKB ve New York Borsası’nda (NYSE) aynı günde işlem görmeye başlayan, haberleşme sektörünü şu an için borsada tek başına temsil eden Turkcell, Halkbank’ın geçtiğimiz seneki performansına kadar hacim bakımından halka arz rekorunu elinde tutuyordu.

Haberleşme sektöründe Türk firmaları arasında bir dev olarak gözüken Turkcell’in yanına, önümüzdeki yıllarda gerçekleşecek halka arzlarla başka şirketlerin eklenmesi ve bu sektörün İMKB’de daha da güçlü bir pozisyon elde etmesi bekleniyor. Halka arzlardan son 10 yılda elde edilen değerler sıralamasında, bankacılık ve haberleşme sektörünü holdingler ve yatırım şirketleri izliyor. Bu sektörün liderliğinde geçtiğimiz yıl halka arz edilen Tefken Holding ve TAV Havalimanları Holding yer almakta. 14 Kasım’da halkı arzı başlayan Tefken Holding’e toplam 9 kat talep gelirken, şirketin piyasa değeri 1.7 milyar YTL’ye çıkmış, holding ise 490 milyon dolara yakın gelir elde etmişti. Şubat ayında %18.4’üne denk gelen 320 milyon dolarlık halka arzla piyasaya açılan TAV Holding’e ise, toplam 5 milyar dolarlık talep gelmiş ve fiyatı tavan fiyata yakın olan 10 YTL olarak belirlenmişti.   

Gayrimenkul yatırım ortaklıklarında ise, başı 2007’de gerçekleştirilen Sinpaş Gayrimenkul’ün halka arzı çekiyor. Hisselerinin %49’unu satan Sinpaş, 385 milyon dolara yakın bir gelir elde etmişti. 2005’te %49’u halka arz edilen Akmerkez Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı’nın ise, %46.9’unun Hollandalı bir gayrimenkul grubu olan Corio tarafından satın alındığı açıklanmıştı. Akmerkez GYO bu satıştan 200 milyon dolar gelir elde etti. Sıralamamızda gayrimenkulü toptan ticaret ve gıda, içki, tütün sektörü izlemekte. Toptan ticarette en önemli satışlar 2004 yılında Doğuş Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş. ile 2006 yılındaki Selçuk Ecza Deposu Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin halka arzıydı. Gıda, içki ve tütün sektöründeki en büyük satış ise, daha önce 2 kez ertelenen ve 2006 yılında 11 kat taleple 318 milyon dolar değere ulaşan Coca-Cola’nın halka arzında oldu.  

Piyasa Değeri Bakımından Sektörlere Genel Bir Bakış

İMKB’nin güncel verilerine göre, içinde barındırdığı şirketler ulusal pazarda 9 ana başlık altında 29 farklı sektöre dağılıyor. 1998’den beri var olan verilerden, ilk sıralardaki sektörlerin sıralamasının fazla değişmediği anlaşılıyor. Halka arzlarda ilk sırada yer alan bankacılık sektöründeki şirketlerin 2008 ilk çeyrek sonundaki piyasa değerlerini, İMKB’deki bütün şirketlerinin toplam değerine oranladığımızda %35,7 sonucuna ulaşıyoruz. Bu oran 1998’de %30, 2002’de ise %21.5’ti. Geçtiğimiz sene bankacılık sektörünü %10,6’lik payla holdingler ve yatırım ortaklıkları izledi. Elinde tuttuğu ikinciliğe rağmen, bu sektörün İMKB’deki payının yıllar içinde düştüğünü görüyoruz. 1998 yılında %14.88 olan bu oran, 2003’te %19.70’le tavan yaptı. Son 4 yılda ise kademeli olarak gerçekleşen bir düşüşle 2008 ilk çeyrek sonundaki seviyesine ulaştı.  Halka arzlarda 8 yıl boyunca rekoru elde tutan Turkcell, tek başına, haberleşme sektörü olarak borsada %10’luk bir paya sahip. Halka açıldığı sene sonunda 7.488 milyar dolarlık değerle borsanın %10.93’ünü oluşturan bu şirketin payı, 2006 yılında %6.9’a kadar düşmüştü. Yeni halka arzlarda adından bahsetmediğimiz 3 sektör, 2007 yılındaki genel dağılımlarda ilk 6’ya girmeyi başarıyor. Bu sektörler sırasıyla şöyle; kimya, petrol, kauçuk ve plastik ürünleri sektörü, Enka’nın sırtladığı inşaat ve bayındırlık sektörü ve metal eşya, makine ve gereç yapım sektörü.