Gözler CFO’ların Hamlelerinde…

Küresel ekonominin mali yapıların karmaşasını katlaması, finansal işlem çeşitliliğin artması, şirket faaliyetlerine yönelik düzenlemelerin farklılaşmasıyla görev ve sorumlulukları artan CFO’lar, global krizle birlikte daha da stratejik bir konuma geçtiler.

Küresel çarkın birer parçası haline gelen ekonomilerde pek çok yenilikle birlikte farklı kavramlar da günlük hayatın içine girmeye başladı. CEO (Chief Executive Officer), CFO (Chief Financial Officer), COO (Chief Operations Officer), CRO (Chief Risk Officer)  gibi eskiden yabancı olduğumuz unvanları iş dünyasında sıklıkla duyar olduk.

Bu tür kısaltmalar farklı alanlardan sorumlu üst düzey yöneticileri tanımlamak için kullanılıyor. İcra kurulu başkanı olarak Türkçeleştirilen CEO, şirketin en üst düzey yöneticisi anlamına geliyor. CFO yerine finans grubu başkanı, finans koordinatörü gibi ifadeler kullanılırken, COO operasyonlardan sorumlu başkan olarak ifade ediliyor. CRO’ları ise risk yönetimiyle ilgili süreçlerden sorumlu üst düzey yöneticiler olarak tanımlamak mümkün. 

Artık çok sayıda şirket ülke sınırları aşarak faaliyetlerini uluslararası boyuta taşıdı. Şirketlerin ölçeklerinin büyümesi, faaliyet alanlarının genişlemesi gibi etkenler, şirket kararlarının altına imza atan yetkililerin omuzlarındaki yükün daha da ağırlaşmasına neden oldu. Daha karmaşık hale gelen mali yapılar, finansal işlemlerin çeşitliliğinin artması, şirket faaliyetlerine yönelik düzenlemelerin farklılaşması ve önem kazanması, ortaya çıkan krizler gibi unsurlar, CFO’ların konumunu ön plana çıkardı. Şirket yönetiminden sorumlu olan CEO’lardan sonraki kritik pozisyonda, artık mali işlerin yönetimini üstlenen CFO’lar duruyor.  

CFO’ların Sorumlulukları Artıyor

Şirketlerin sağlıklı bir şekilde faaliyetlerini sürdürebilmesi açısından önemli bir rol üstlenen CFO’ların önceki dönemlerde muhasebe ve denetim geçmişine sahip olması beklenirdi. Ancak zamanla MBA yapmış, daha geniş bir eğitim çerçevesine ve finansal perspektife sahip kişiler, bu görev için daha çok tercih edilmeye başlandı. CFO’ların görev tanımlarına baktığımızda genel anlamda vergilendirme, maliyetlerin düşürülmesi, sermaye bulma, yönetim kuruluna şirketin finansal durumuyla ilgili raporlar sunma, bütçeleme, finansal performans analizleri ve finansal kontrollerin yapılması gibi faaliyetlerden sorumlu oldukları görülüyor. Ancak zaman içinde meydana gelen gelişmeler görev alanlarını da genişletti. CFO’ların sadece finansal konularda değil; IT, insan kaynakları, lojistik, kurumsal planlanma, satın alma gibi konularda da bilgi sahibi olmaları beklenebiliyor.  Şirket içindeki sorumlulukları artan CFO’lar artık hissedar değerinin artırılması, risk yönetimi, şirket stratejilerinin belirlenmesi gibi alanlarda da rol alıyorlar.

Deloitte Türkiye ve Ekonomist Dergisi işbirliği ile gerçekleştirilen araştırma da, CFO’ların şirket içinde değişen rolünü gözler önüne seriyor. Araştırma sonuçlarına göre CFO’lar, kontrol işlevinin yerine getirildiği bekçi ve verimlilik konusunda çözümler üreten operatör rollerinden stratejist ve katalizör rollerine doğru kayıyor. Yani artık CFO’ların şirketlerdeki stratejik ağırlığı artıyor.  CFO’ların şirketin diğer üst düzey yöneticileriyle ilişkileri de oldukça sıkılaştı. Ayrıca şirketin başına geçecek olan yeni CEO’ların seçiminde de gözler CFO’lara çevriliyor. CFO’ların sorumluluk alanlarındaki genişleme, bu yöneticilerin CEO’luk için yeterli donanıma da sahip olmalarını sağlıyor. Bu nedenle CFO’luktan CEO’luğa geçiş yapan yönetici sayısı gittikçe artıyor. Örneğin son dönemde Shell, CEO’su Jeroen van der Veer’in yerini Temmuz 2009’dan itibaren CFO Peter Voser’ın alacağını açıkladı. Geçmişte de Carrefour ve HP’de benzer örnekler görülmüştü. 

Kriz Dönemleri ve CFO’lar

Ekonomik göstergelerin oldukça kötüye gittiği kriz dönemleri, şirketler için çok zorlu koşullarla mücadele demek. Bu dönemleri şirketlerin yara almadan atlatabilmesi için, şirket yöneticilerinin adımlarını çok daha dikkatli atmaları gerekiyor. Dolayısıyla, şirket faaliyetlerinin sürdürülebilmesi için gerekli kaynakların bulunması, maliyetlerin düşürülmesi, izlenecek stratejilerin belirlenmesi gibi konularda CFO'ların alacağı kararlar hayati öneme sahip. Yapılan hatalar hem şirketlerin hem de CFO’ların zor duruma düşmesine neden olurken, yerinde alınan kararlar şirketin varlığını sürdürmesinde önemli bir rol oynuyor. Bu nedenle ekonomik sistemde karmaşanın baş gösterdiği durumlarda, CFO’lardan mevcut duruma kolayca uyum sağlayarak hızlı kararlar alabilmeleri bekleniyor.  CFO’lar büyüme stratejilerine odaklanmışken, kısa bir süre sonra kredi piyasalarının donduğu, kredi maliyetlerinin fırladığı, yatırımcıların paniklediği ve hisse fiyatlarının inişe geçtiği bir ortamla karşı karşıya kalabiliyor.

Dünyayı etkisi altına kriz, bu türden çok sayıda örneği gözler önüne serdi. Dünya devlerinden General Electric’in CFO’sundan oldukça iyimser açıklamalar gelmesinden kısa bir süre sonra şirket, krizin etkisiyle pek çok farklı adım atmak durumunda kaldı. Warren Buffet ve diğer yatırımcılardan sermaye bulundu, kârlılık tahminleri düşürüldü, şirketin kendi hisselerini satın alma (buy-back) planları rafa kaldırıldı ve finansal ihtiyaçların karşılanabilmesi adına oldukça yüksek faiz maliyetlerine katlanıldı.  Pek çok şirket CFO'su General Electric’in CFO'suyla benzer kaderi paylaşıyor. Petrol şirketleri petrol fiyatlarındaki sert düşüşlerle baş etmeye çalışırken, ihracat yapan şirketler ise doların uzun süre değer kaybetmesi, sonrasında da yükselişe geçmesiyle zor durumda kaldı. Kredi maliyetlerindeki artış, şirketleri zorlayan faktörlerden bir diğeri. Dünyanın en büyük ekonomileri daralırken, pek çok şirket ortaya çıkan olağanüstü koşullarla baş edebilmek için yeni adımlar atıyor.

Çalışan sayısı azaltılıyor, bazı birimlerin üretim faaliyetlerine ara veriliyor, bazı ürünler piyasadan çekiliyor, hissedarlara sermaye artırım çağrısı yapılıyor, diğer şirketlerle birleşme yoluna gidiliyor. Kaynak sıkıntısının arttığı bu dönemlere CFO’lardan yeni çözümler bekleniyor. Bu gibi olağanüstü durumlarda hızlı etkin kararlar alabilmesi beklenen CFO’ların para piyasalarıyla ilgili konulara hakim olması da önem kazanıyor.  Şu sıralar diğer yöneticiler gibi CFO’lar da zorlu bir süreçten geçiyorlar. Bu süreçte pek çok üst düzey yöneticinin işlerinden ayrıldığına dair haberler geliyor. Süreci başarıyla atlatan şirketlerde ise CFO’ların güçlenerek yollarına devam edeceği tahminleri yapılıyor. Bakalım bu krizden kimler güçlenerek çıkacak?..